Küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşması, yalnızca kutuplardaki buzulların erimesiyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda tropikal hastalıkları taşıyan sivrisineklerin daha önce görülmedikleri bölgelere yayılmasına da yol açıyor. Yeni bir araştırmaya göre, bugüne kadar tropikal kuşakla sınırlı kalan ve gece uyurken insanları yakalayan Chikungunya virüsü, yakın gelecekte Avrupa ve Kuzey Amerika’da yeni salgın merkezleri oluşturma potansiyeline sahip.
Çinli bilim insanları tarafından gerçekleştirilen ve prestijli Frontiers in Cellular and Infection Microbiology dergisinde yayımlanan bu çalışma, dünya kara yüzeyinin yüzde 21,3’ünü kapsayan 139 ülke veya bölgenin bu viral hastalık açısından yüksek risk altında olduğunu gösteriyor. Araştırmanın yazarlarından Dr. Ye Xu, iklim değişikliğiyle ilgili projeksiyonların virüsün ılıman kuşaklara doğru kaçınılmaz bir kayma yaşayacağını ortaya koyduğunu belirtiyor. Özellikle Kuzeydoğu Kuzey Amerika, Orta Avrupa ve Doğu Asya’nın gelecekte virüsün yeni merkezleri haline geleceği uyarısında bulunuyor.
Geçmişte Chikungunya virüsü, çoğunlukla sarıhumma sivrisineği olarak bilinen Aedes aegypti türü aracılığıyla insanlara bulaşıyordu. Sıcak ve nemli tropikal bölgelerde yaşamayı tercih eden bu sivrisinekler, virüsün yayılımında önemli bir rol üstleniyordu. Ancak küresel sıcaklık artışı ve uluslararası insan hareketliliğinin hızlanması, ekolojik dengeleri değiştirerek virüsün yayılma alanını ve hayatta kalma koşullarını etkiledi.
Araştırmalar, artan sıcaklıkların virüsün sivrisinek içindeki çoğalma ve olgunlaşma sürecini önemli ölçüde hızlandırdığını ortaya koyuyor. Hava sıcaklığının 18-28 derece aralığında olduğu durumlarda, virüs bulaştırıcı hale gelme süresi normalden 4 ila 5 kat daha kısa olabiliyor. Bu durum, olası salgınların çok daha hızlı büyümesine ve geniş alanlara yayılmasına zemin hazırlıyor.
Chikungunya, artık sadece belirli bölgeleri etkileyen bir hastalık olmaktan çıkıp, küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı tehdidi haline geldi. Günümüzde yerel bulaşın resmi olarak bildirildiği ülke sayısı 114’e ulaşmış durumda. Bu da dünya nüfusunun yüzde 75’inden fazlasının virüsle karşılaşma riski taşıdığı anlamına geliyor. Ölüm oranı yaklaşık binde 1,3 seviyesinde seyretse de hastalığın asıl yükü, enfeksiyon sonrası aylar hatta yıllar sürebilen kronik eklem ağrıları ve kalıcı sağlık problemleri nedeniyle oldukça yüksektir. Bu sebeple Chikungunya, her yıl milyonlarca insanın yaşam kalitesini düşürerek önemli ölçüde iş gücü kaybına ve sağlıklı yaşam yılı kaybına yol açmaktadır.
Türkiye açısından da potansiyel bir tehdit oluşturan Chikungunya virüsüne karşı uzmanlar dikkatli olunması gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor. Asya ile Avrupa arasında stratejik bir geçiş noktası olan Türkiye, her iki kıtaya özgü birçok canlı türüne ev sahipliği yapıyor. Bu biyolojik çeşitlilik, özellikle Asya kökenli sivrisinek türlerinin ülkede yaşam alanı bulmasını kolaylaştırırken, Chikungunya virüsünün yerel düzeyde yayılma riskini de artırıyor.
